همایش علمی تخصصی فقه و مصلحت

کمیسیون مطالعات اسلامی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام با مشارکت و همکاری نهادها و مراکز علمی حوزه  و دانشگاه، درصدد است در بهمن ماه 1389 همزمان با بيست و سومين سالگرد صدور فرمان امام خمینی(ره) مبنی بر تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام، همایش تخصصی «فقه و مصلحت» برگزار کند.

مهم‏ترین اهداف این همایش، تبیین نظری و کاربردی مصلحت در نظام اسلامی، تعمیق وترویج مباحث فقه المصلحة، آسیب‏شناسی تجربه مصلحت در جمهوری اسلامی ایران، بررسی جایگاه فقهی و حقوقی مجمع تشخیص مصلحت نظام و بررسی شبهات و چالش‏های مرتبط می‏باشد.

این همایش با مطالعه و بررسی تجربه‌ی به‏کارگیری عنصر مصلحت  در عرصه‏های مختلف سیاسی و اجتماعی ایران و جهان، بویژه پس از انقلاب اسلامی، می‏کوشد راهبردها و ابعاد فقهی به‏کارگیری اين تجربه را در آینده نظام اسلامی مورد بررسی قرار دهد. 
بسم الله الرحمن الرحیم
فراخوان همایش علمی ـ تخصصی « فقه و مصلحت »
با لحاظ مجمع تشخيص مصلحت نظام در قانون اساسي، نظام هيچگاه دچار خلأ و بن‌بست نمي‌شود.
مقام معظم رهبري   
کمیسیون مطالعات اسلامی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام با مشارکت و همکاری نهادها و مراکز علمی حوزه  و دانشگاه، درصدد است در بهمن ماه 1389 همزمان با بيست و سومين سالگرد صدور فرمان امام خمینی(ره) مبنی بر تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام، همایش تخصصی «فقه و مصلحت» برگزار کند.
مهم‏ترین اهداف این همایش، تبیین نظری و کاربردی مصلحت در نظام اسلامی، تعمیق وترویج مباحث فقه المصلحة، آسیب‏شناسی تجربه مصلحت در جمهوری اسلامی ایران، بررسی جایگاه فقهی و حقوقی مجمع تشخیص مصلحت نظام و بررسی شبهات و چالش‏های مرتبط می‏باشد.
این همایش با مطالعه و بررسی تجربه‌ی به‏کارگیری عنصر مصلحت  در عرصه‏های مختلف سیاسی و اجتماعی ایران و جهان، بویژه پس از انقلاب اسلامی، می‏کوشد راهبردها و ابعاد فقهی به‏کارگیری اين تجربه را در آینده نظام اسلامی مورد بررسی قرار دهد. 
محورهاي پیشنهادی
اول: مبانی، مفاهیم و نسبت آنها در مباحث فقه و مصلحت:
1. مبانی اجتهادی شیعه در فقه المصلحة 2.  مبانی اجتهادی هر یک از مذاهب اهل سنت در فقه المصلحة  3.  اقسام مصالح («شرعیه، مرسله و ملغی»، «ضروریه، حاجیه و تحسینیه» و …) 4.  مصلحت واقعیه و مصلحت معتبره در فقه  5.  ویژگی‏های کلی مصلحت  6. احکام حکومتی مبتنی بر مصلحت و نسبت آن با احکام اولیه و ثانویه  7.  مصادیق مصلحت | 8. مبانی و معیارهای ترتیب مصالح  9. تزاحم مصالح با مصالح  10. تزاحم مفاسد با مفاسد 11. تزاحم مصالح با مفاسد  12. مفهوم‏شناسی فقه الحکومة و فقه المصلحة و‏ واژه‏های مرتبط  13. تحول مفهوم مصلحت در فقه شیعه 14. تحول مفهوم مصلحت در فقه اهل سنت  15. مصلحت و مقاصد شریعت و اهداف شارع  16. مصلحت و ملاکات احکام  17. مصلحت و حکم حکومتی  18. مصلحت و منفعت  19. مصلحت و سد و فتح ذرائع 20. مصلحت و قیاس  22. مصلحت و ساختارهای سیاسی 23. مصلحت و نظام‏های اجتماعی 24. گونه‏شناسی و سنخ‏شناسی فقه المصلحة
دوم. پیشینه‏شناسی فقه و مصلحت:
1.  مصلحت در سیره نبوی 2. مصلحت در سیره علوی 3. مصلحت در احکام حکومتی صادره از معصومان(ع) 4. مصلحت در دوره خلافت 5. سیر تدوین منابع فقه المصلحة 6. مصلحت در فقه جواهری 7. مصلحت در فقه امام خمینی (ره)  8.  مصلحت در نظام جمهوری اسلامی
سوم. روش‏شناسی مطالعات فقه و مصلحت:
1. روش‏شناسی فقه المصلحة 2. مطالعات تطبیقی فقه المصلحة 3. معیارها و مبانی فهم مصالح شرعی (ضوابط اصولی مصلحت) 4. ضابطه‏مندی فقه المصلحة در روش اجتهادی امامیه 5.  اجتهاد شیعی و طرق تشخیص مصلحت 6. طرق کشف مقاصد شارع و تشخیص مصلحت در مذاهب 7. ضوابط تفریع حکم فقهی از مصلحت 8. رابطه مصلحت و علل منصوصه 9. حجیت نظر کارشناسان در تشخیص مصالح  10. روش‏شناسی فقه المصلحة در اندیشه‏ی امام خمینی (ره)
چهارم. مصلحت در اندیشه و عمل سیاسی فقهاء و اندیشمندان شیعی:
 از قبیل: شیخ مفید، شیخ طوسی، خواجه نصیر طوسی، محقق حلی، محقق کرکی، محقق اردبیلی، ملااحمد نـراقی، صاحب جواهر، شيخ انصاری،  آیت‏اللّه نائینی، علامه شـرف‏الدین، امام خمینی(ره)، آیت‏اللّه خویی، شهید محمدباقر صدر، امام موسی صدر،  و ..
پنجم. اهم مباحث فقه المصلحة:
1. فروع مترتب بر مصلحت حفظ اصل دین 2. فروع مترتب بر مصلحت حفظ عقل 3.  مفهوم نظام در عنوان مصلحت حفظ نظام 4. فروع مترتب بر حفظ نظام 5. فروع مترتب بر حفظ نفس محترمه| 6. فروع مترتب بر حفظ نسل 7. فروع مترتب بر حفظ مال 8. مصلحت و موضوع‏شناسی 9.  ضوابط حاکم بر فقه المصلحة 10. مصلحت به مثابه یک قاعده فقهی 11. دلایل اعتبار حفظ نظام (اجتماعی) به عنوان مصلحت شرعیه 12. مصلحت و قاعده‏ی لاضرر  13. مصلحت و قاعده‏ی نفی سبیل 14. شریعت و مصلحت 15. مصلحت و عقل 16. مصلحت و عرف 17. مصلحت و عدالت 18. مصلحت و انصاف 19. مصلحت و امنیت 20. مصلحت و آزادی 21. مصلحت و ضرر 22. مصلحت و اکراه 23. مصلحت و عسر و حرج 24. مصلحت و تقیه 25. مصلحت و اهم و مهم 26. مصلحت و زمان و مکان 27. مصلحت و منافع ملی  28. مصلحت و قانون 29. مصلحت و سیاست خارجی 30. مصلحت و قضاوت 31. جایگاه مصلحت در کشف حکم  شرعی 32. رابطه مصلحت با احکام ثابت و متغیر 33. جایگاه مصلحت در تطبیق و اجرای احکام شرعی 34. وحدت و تعدد مراجع تشخیص مصلحت  35. مصلحت و اختیارات حاکم 36. بررسی شبهات جدید مرتبط با بحث فقه و مصلحت؛ از قبیل: «فدا کردن دین به پای مصالح»، «عدم ثبات ارزشهای دینی در مقام حکمرانی و مصلحت‏سنجی»، «عرفی‏شدن فقه در روند فقه المصالح»، «تقابل دیدگاه‏ها در تشخیص مصلحت» و ...
ششم. جایگاه، وظایف و کارکردهای نهاد مجمع تشخیص مصلحت نظام:
1. واکاوی فرمان امام (ره) در تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام 2. مجمع تشخیص مصلحت و شورای نگهبان 3. مجمع تشخیص مصلحت و مصالح متغیر نظام 4. بازنگری در قانون اساسی و تشخیص مصلحت 5. بن‏بست‏های قانون‏گذاری و مصلحت نظام  6. قانون کار و مصلحت نظام 7. بانکداری اسلامی و مصلحت نظام 8. جایگاه فقهی مجمع  تشخیص مصلحت در جمهوری اسلامی  9. جایگاه حقوقی مجمع تشخیص مصلحت در جمهوری اسلامی 10. جایگاه نهاد مجمع در تشخیص موضوع و مصداق مصلحت  11. جایگاه نهاد مجمع در تشخیص حکم 12. مجمع تشخیص مصلحت و مرجعیت دینی 13. شرایط و ویژگی‏های کارشناسان تشخیص مصلحت 
ضوابط
لازم است که مقالات براساس ضوابط علمی تدوین شده و تحت برنامه word به همراه سی‏دی آن به دبیرخانه همایش تحویل یا فایل آنها را به پست الکترونیک دبیرخانه همایش، ارسال نمایند. در هر دو صورت، لازم است شركت كنندگان، رسید مقاله خود را دریافت نمايند. 
مهلت ارسال

آخرين مهلت براي ارسال چكيده مقالات: 25/6/89
آخرين مهلت براي ارسال اصل مقالات: 25/8/89
نشاني سايت همايش:  www.feqhvamaslehat.ir   
 تلفن دبيرخانه همايش 2913600 (0251)
نشاني: قم ـ ابتدای بلوار صدوقی ـ پلاك 16 ـ دبیرخانه همایش فقه و مصلحت
پست الكترونيك: [e-mail] email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it
نهاد برگزار کننده: کمیسیون مطالعات اسلامی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام
نهادهای همکار:
1. مؤسسه فقهی ائمه اطهار(ع) ـ وابسته به دفتر آیت‏الله ‏العظمی فاضل لنکرانی(ره)
2. مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر طبق مذهب اهل‏بیت(ع) ـ تحت اشراف آیت‏الله هاشمی شاهرودی
3. انجمن مطالعات سیاسی حوزه ـ وابسته به معاونت پژوهش مرکز مدیریت حوزه علمیه قم
4. انجمن اقتصاد اسلامی حوزه ـ وابسته به معاونت پژوهش مرکز مدیریت حوزه علمیه قم
5. پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ـ وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
6. پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
7. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
8. دانشگاه تهران ؛ پردیس قم
9. دانشگاه باقرالعلوم (ع)
10. دانشگاه امام صادق (ع)
11. دانشگاه قـم
12. دانشگاه مفید
 (جهت کسب اطلاعات بیشتر به این آدرس مراجعه نمایید:  http://fvm.ir/index.php)

جلسه گروه بانوان انجمن مطالعات سیاسی برگزار شد

مهمان این جلسه­ی انجمن خانم صدیقه قاسمی بود که چند سالی است در باب اندیشه­های شهید دکتر بهشتی پژوهش می­کند. وی در سال 1384 همایشی با عنوان اندیشه اجتماعی دکتر بهشتی در تهران برگزار نمود. مقالات و سخنرانی های ارائه شده در این همایش در کتابی با عنوان شناخت اندیشه­های اجتماعی آیت الله شهید دکتر بهشتی در سال 1384 به طبع رسیده است. از وی تاکنون دو کتاب به چاپ رسیده است. کتاب نخست با عنوان اندیشه­های اجتماعی دکتر بهشتی در سال 1384 توسط نشر بقعه و دومین کتاب با عنوان اسلام و مقتضیات زمان از دیدگاه دکتر بهشتی در سال 1385 توسط همان انتشارات چاپ شده است.

خانم نجمه کیخا مدیر جلسه در ابتدا به اهمیت رجوع به اندیشه شهید بهشتی و بویژه نیاز جامعه به استفاده از تفکر تشکیلاتی این شهید بزرگوار صحبت نمود و بعد از آن بحث به مهمان جلسه واگذار شد. خانم قاسمی در این جلسه در باب اسلام و مقتضیات زمان از دیدگاه شهید بهشتی به بحث پرداختند. دکتر بهشتی به عقل و وحی به عنوان دو عامل متغیر و ثابت می­پردازند و جایگاه عقل و اجتهاد در جمع میان دین ثابت و دنیای متغیر بررسی می­کنند. وی نگاه مطلقی به دنیای جدید ندارد و آن را به یکباره نفی یا اثبات نمی نماید. بلکه نقاط مثبت یا منفی آن را در نظر می­گیرد و میان اسلام و مقتضیات زمان از دیدگاه عقل ارتباط برقرار می نماید. منظور وی از عقل، عقلی است که در بستر فطرت و با هدایت فطرت قرار دارد. چنین عقلی در دامان وحی تربیت یافته است. از این دیدگاه وی میان عقل و شرع نوعی ملازمه برقرار می­سازد. البته شناخت اجتهادی دو گونه است. نوع اول، توسط عقل و در حوزه فردی است و نوع دوم توسط عقل و در حوزه دین است. شناخت اجتهادی نوع دوم به بحث اسلام و مقتضیات زمان ارتباط می یابد و در واقع نوعی اجتهاد در حوزه حکومت است. شهید بهشتی در پاسخ به این پرسش که چگونه می­توان میان دین ثابت و متغیراتی که بشر هر روز با آنها مواجه می­شود، رابطه برقرار نمود، به اصل تکلیف اجتماعی و بحث ولایت و حاکمیت فقیه اشاره می­­کند. حاکمیت اجتهاد حکومتی بایستی بوسیله فرد فقیه و در راس هرم صورت گیرد. تنها بدین وسیله می­توان حرکت­های جمعی را هدایت نمود. با توجه به اصل ضرورت حکومت در زمان غیبت، رهبری باید از چنان بینشی برخوردار باشد که مصلحت اکثریت و نه تمایلات آنان را در نظر گیرد. تفاوت دموکراسی­های غربی با نظام امامت و امت در همین جاست. اصل در نظام امامت و امت، هدایت است. ادامه هدایت پیامبر به شکل فقاهت در عصر غیبت است.

پس از ارائه بحث، پرسش­هایی از سوی حاضران جلسه مطرح گردید از جمله در باب مصلحت، ولایت فقیه و انتخابی یا انتصابی بودن آن از نظر شهید بهشتی، رابطه­ی عدالت و آزادی، جایگاه عقل اجتهادی و سازوکارهای آن، بحث نظارت فقیه،... . در پایان خانم قاسمی توصیه­های کلی به حاضران در جلسه نمودند از جمله، توصیه به مطالعه آثار شهید بهشتی، شناخت مسأله­ی اجتماعی، بومی شناسی مشکلات و شناخت مسائل خاص هر منطقه و ... .