جلسه گروه بانوان انجمن مطالعات سیاسی برگزار شد
مهمان این جلسهی انجمن خانم صدیقه قاسمی بود که چند سالی است در باب اندیشههای شهید دکتر بهشتی پژوهش میکند. وی در سال 1384 همایشی با عنوان اندیشه اجتماعی دکتر بهشتی در تهران برگزار نمود. مقالات و سخنرانی های ارائه شده در این همایش در کتابی با عنوان شناخت اندیشههای اجتماعی آیت الله شهید دکتر بهشتی در سال 1384 به طبع رسیده است. از وی تاکنون دو کتاب به چاپ رسیده است. کتاب نخست با عنوان اندیشههای اجتماعی دکتر بهشتی در سال 1384 توسط نشر بقعه و دومین کتاب با عنوان اسلام و مقتضیات زمان از دیدگاه دکتر بهشتی در سال 1385 توسط همان انتشارات چاپ شده است.
خانم نجمه کیخا مدیر جلسه در ابتدا به اهمیت رجوع به اندیشه شهید بهشتی و بویژه نیاز جامعه به استفاده از تفکر تشکیلاتی این شهید بزرگوار صحبت نمود و بعد از آن بحث به مهمان جلسه واگذار شد. خانم قاسمی در این جلسه در باب اسلام و مقتضیات زمان از دیدگاه شهید بهشتی به بحث پرداختند. دکتر بهشتی به عقل و وحی به عنوان دو عامل متغیر و ثابت میپردازند و جایگاه عقل و اجتهاد در جمع میان دین ثابت و دنیای متغیر بررسی میکنند. وی نگاه مطلقی به دنیای جدید ندارد و آن را به یکباره نفی یا اثبات نمی نماید. بلکه نقاط مثبت یا منفی آن را در نظر میگیرد و میان اسلام و مقتضیات زمان از دیدگاه عقل ارتباط برقرار می نماید. منظور وی از عقل، عقلی است که در بستر فطرت و با هدایت فطرت قرار دارد. چنین عقلی در دامان وحی تربیت یافته است. از این دیدگاه وی میان عقل و شرع نوعی ملازمه برقرار میسازد. البته شناخت اجتهادی دو گونه است. نوع اول، توسط عقل و در حوزه فردی است و نوع دوم توسط عقل و در حوزه دین است. شناخت اجتهادی نوع دوم به بحث اسلام و مقتضیات زمان ارتباط می یابد و در واقع نوعی اجتهاد در حوزه حکومت است. شهید بهشتی در پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان میان دین ثابت و متغیراتی که بشر هر روز با آنها مواجه میشود، رابطه برقرار نمود، به اصل تکلیف اجتماعی و بحث ولایت و حاکمیت فقیه اشاره میکند. حاکمیت اجتهاد حکومتی بایستی بوسیله فرد فقیه و در راس هرم صورت گیرد. تنها بدین وسیله میتوان حرکتهای جمعی را هدایت نمود. با توجه به اصل ضرورت حکومت در زمان غیبت، رهبری باید از چنان بینشی برخوردار باشد که مصلحت اکثریت و نه تمایلات آنان را در نظر گیرد. تفاوت دموکراسیهای غربی با نظام امامت و امت در همین جاست. اصل در نظام امامت و امت، هدایت است. ادامه هدایت پیامبر به شکل فقاهت در عصر غیبت است.
پس از ارائه بحث، پرسشهایی از سوی حاضران جلسه مطرح گردید از جمله در باب مصلحت، ولایت فقیه و انتخابی یا انتصابی بودن آن از نظر شهید بهشتی، رابطهی عدالت و آزادی، جایگاه عقل اجتهادی و سازوکارهای آن، بحث نظارت فقیه،... . در پایان خانم قاسمی توصیههای کلی به حاضران در جلسه نمودند از جمله، توصیه به مطالعه آثار شهید بهشتی، شناخت مسألهی اجتماعی، بومی شناسی مشکلات و شناخت مسائل خاص هر منطقه و ... .