آغاز قطع روابط سیاسی ایران و امریكا
با
اينكه از سالروز بزرگداشت سيزده آبان چند روزي مي گذرد اما مطلبي توسط يكي از
بانوان پرتلاش انجمن كه در حوزه تحولات سياسي اجتماعي ايران پژوهش مي كند نگاشته
شده است كه گزارشي كلي از واقعه اي كه در اين روز رخ داده است ارائه مي كند كه
مطالعه آن بي فايده نيست. ضمن اينكه چنين بحث هايي هميشه بروزند و كهنگي در آنها
وجود ندارد.
یکی
از وقایع مهم این ماه روز 13 ابان سالروز تسخیر سفارت امریکا توسط دانشجویان پیرو
خط امام و گروگان گرفتن 52 امریکایی به مدت 444 روز می باشد. در 4 نوامبر1979 مصادف با
13 ابان1358 دانشجویان پیرو خط امام سفارت امریکا در تهران را تسخیر کردند.چرا؟
دانشجویان از دولت امریکا می خواستند که محمد رضا شاه به ایران بر گردانده و
محاکمه شود. در واقع تسخیر سفارت, واکنش دانشجویان به دولت امریکا به علت پناه
دادن به شاه بود. در 14 ابان دولت امریکا, شرط ایران برای باز گرداندن شاه را رد
می کند و هدف خود را از این کار یک اقدام بشر دوستانه اعلام می کند.در نهمین روز
از واقعه گروگان گیری یعنی 21 ابان کارتر دستور متوقف کردن واردات نفت از ایران را
صادر می کند. همچنین کلیه دارایی های رسمی ایرانی ها در بانک های امریکا را توقیف
می کند.چند روز بعد والدهایم, دبیر کل سازمان ملل متحد, شورای امنیت را جهت رسیدگی
وقایع ایران دعوت به اجلاس فوق العاده می کند. در اذر ماه والدهایم در شورای
امنیت, امریکا و ایران را دعوت می کند به اینکه از هر اقدامی که منجر به جنگ و
خشونت شود , پرهیز کنند.
در چهل
دومین روز واقعه طی مذاکرت محرمانه توسط امریکا و پاناما, شاه به طور موقت به پاناما
پناهنده می شود. در چهل و هشتمین روز واقعه, کارتر از شورای امنیت در خواست می کند
که محدودیت های اقتصادی را علیه ایران اتخاذ کند. چند روز بعد دبیر کل سازمان ملل متحد
به شورای امنیت اطلاع می دهد که شخصا جهت مذاکره در مورد ازادی گروگان ها به تهران
خواهد امد ولی دانشجویان از مذاکره با وی خودداری می کنند و وی را فاقد شایستگی می
دانند. دو روز بعد دولت امریکا از دیوان بین المللی لاهه در خواست می کند که به فوریت
و خارج از نوبت عمل گروگان گیری ایران را در دستور کار خود قرار دهد. امریکا معتقد
است که ایران از اصل بین المللی " مصونیت دیپلمات ها " عدول کرده است. سپس
به دستور وزارت خارجه امریکا 183 نفر از ماموران سیاسی ایران می بایست در مدت 5 روز
خاک امریکا را ترک کنند.
فاطمه
عطارد
كارشناس
ارشد علوم سياسي